Lichess

Onze kijk op Lichess van Appgk

De eerste keren dat ik Lichess open, is de aantrekkingskracht meteen duidelijk: ik kan zonder betaalmuur een potje schaken beginnen en net zo makkelijk weer wegleggen wanneer ik klaar ben. Toch is een schaakapp pas echt geslaagd als ik er na de nieuwigheid nog naar terugkeer. In mijn ervaring zit de waarde hier niet alleen in snel een tegenstander vinden, maar vooral in de ruimte om schaken op mijn eigen tempo onderdeel van een gewoonte te maken.

Van een snelle kennismaking naar een vaste schaakgewoonte

De eerste week: meteen spelen, zonder veel voorbereiding

Als bordspel voor Android is Lichess vooral aantrekkelijk voor wie liever direct een zet doet dan eerst een uitgebreide uitleg doorloopt. Ik kan het gebruiken voor een kort moment tussendoor, maar ook als vertrekpunt voor langere schaaksessies. De gratis toegang verlaagt de drempel: ik hoef niet eerst te beslissen of een abonnement of een aankoop de moeite waard is voordat ik ontdek of de app bij me past.

Dat werkt goed voor verschillende soorten spelers. Wie de regels al kent, kan de app gebruiken om vaker te spelen. Een terugkerende speler kan er weer ritme mee opbouwen zonder meteen een schaakclub of vaste tegenstander nodig te hebben. En voor iemand die vooral nieuwsgierig is, maakt de combinatie van een herkenbaar schaakbord en een digitale omgeving de eerste stap eenvoudig.

Er is wel een verschil tussen makkelijk beginnen en direct alles begrijpen. Schaken zelf is overzichtelijk zodra je de stukken kent, maar een online schaakomgeving heeft eigen keuzes en terminologie. Als je net begint, kan het nuttig zijn eerst één spelvorm of één manier van spelen te kiezen en de rest even te laten liggen. Anders voelt een rijk aanbod al snel als huiswerk, terwijl je eigenlijk gewoon een paar zetten wilt proberen.

De eerste-week-vraag is dus niet alleen of ik een potje kan starten, maar ook of de app me uitnodigt terug te komen. Dat lukt het best wanneer ik mijn doel klein houd: één partij tijdens een pauze, of een paar zetten wanneer ik rustig de tijd heb. Zo wordt Lichess minder een verzameling opties om uit te pluizen en meer een plek waar ik daadwerkelijk schaak.

Na een maand: waarde die niet op één potje leunt

Bij veel mobiele spellen verdwijnt de belangstelling zodra de eerste verrassing weg is. Bij een schaakspel hangt de terugkeer minder af van steeds nieuwe prikkels en meer van de vraag of ik zin heb om mijn eigen beslissingen te testen. Een partij verandert telkens door de keuzes van de tegenstander. Daardoor kan dezelfde basisactiviteit fris blijven, ook als het bord en de regels vertrouwd zijn.

Een praktisch gebruiksmoment is een wachttijd die te kort is voor een film, maar lang genoeg voor een schaakmoment. Een ander is een vast avondritueel: niet per se elke dag een volledige partij, maar regelmatig even aandachtig nadenken. De app is dan nuttig omdat ik geen bord hoef klaar te zetten of iemand naast me nodig heb. Tegelijk raad ik aan niet automatisch iedere vrije minuut met een partij te vullen. Juist bij schaken is het prettig om te spelen wanneer ik er aandacht voor heb, in plaats van het als gedachteloos tijdverdrijf te behandelen.

Voor wie al speelt, biedt online schaken een ander soort oefening dan steeds tegen dezelfde vriend spelen. Een menselijke tegenstander reageert op mijn keuzes en kan een plan onverwacht doorkruisen. Dat maakt losse partijen interessant, maar het betekent ook dat een nederlaag niet altijd een nette les oplevert: soms zie ik meteen waar ik misging, soms blijft vooral het gevoel hangen dat mijn tegenstander sterker was.

Een tip die ik zelf nuttig vind, is na een partij niet direct de volgende te starten wanneer ik geïrriteerd ben. Even terugdenken aan één beslissend moment kan meer opleveren dan een reeks snelle revanchepotjes. Wie de app gebruikt om beter te worden, haalt er zo meer uit dan iemand die alleen winst of verlies telt. De vooruitgang is niet automatisch; de app kan speelgelegenheid bieden, maar mijn aandacht bepaalt of ik ook iets van die partijen meeneem.

Onderhoud: weinig gedoe, maar wel zelf richting kiezen

De beheerlast is laag in de gewone betekenis: ik hoef geen fysiek schaakmateriaal te bewaren, tegenstanders te regelen of telkens een ingewikkelde voorbereiding te treffen. Lichess is ontwikkeld door lichess.org en heeft een open-source karakter. Dat past bij een product dat vooral om het schaakspel zelf draait, al betekent open-source voor mij niet dat iedere gebruiker technische kennis nodig heeft. Ik kan het gewoon als speler benaderen.

De keerzijde is dat weinig praktische drempels niet hetzelfde zijn als geen mentale inspanning. Een schaakapp vraagt meer concentratie dan een spel waarin ik gedachteloos tik. Als ik moe ben of maar half oplet, merk ik dat snel aan mijn zetten. Daarom werkt de app voor mij het best wanneer ik vooraf bedenk hoeveel aandacht ik beschikbaar heb. Een korte, rustige sessie is vaak prettiger dan een lange reeks partijen die ik op automatische piloot speel.

Ook helpt het om de ervaring niet volledig aan winstpercentages of ranglijsten op te hangen. Online tegenstanders kunnen verschillen in speelstijl en niveau, en een enkele partij zegt weinig over mijn algemene vaardigheid. Als ik net weer begin, kies ik liever een tempo en een doel die ik vol kan houden dan dat ik mezelf meteen langs ervaren spelers leg. Dat voorkomt dat de app na een paar frustrerende uitslagen in een mapje verdwijnt.

Voor een beginnende speler is een eenvoudige persoonlijke routine waarschijnlijk waardevoller dan het uitproberen van iedere beschikbare mogelijkheid. Ik kan bijvoorbeeld na een partij één fout noteren of mezelf afvragen welk plan ik had. Dat kost weinig tijd en maakt de sessie doelgerichter. Wie alleen snel wil spelen, kan die reflectie overslaan; wie groei zoekt, heeft baat bij zo’n klein ritueel.

Waar de vermoeidheid vandaan kan komen

De grootste beperking is niet dat schaken weinig diepgang heeft, maar juist dat het voortdurend om aandacht vraagt. Een spelletje dat ik begon om te ontspannen kan omslaan in frustratie wanneer ik een stuk weggeef of meerdere keren achter elkaar verlies. Voor spelers die vooral kleurrijke levels, een verhaal of steeds nieuwe beloningen zoeken, is dit waarschijnlijk niet de juiste keuze. Een traditionele casual game kan dan meer ontspanning bieden.

Ook de online aard kan een afweging zijn. Wie vooral graag tegen iemand speelt die naast zich zit, of een rustig bordspel zonder digitale tegenstanders zoekt, heeft mogelijk meer aan een fysieke set of een andere schaakapp die beter aansluit bij die voorkeur. Lichess is evenmin de beste keuze als ik helemaal geen zin heb om zelf een speelritme te bepalen. Het spel vraagt dat ik mijn eigen reden om terug te komen meebreng.

Screenshots

Een tweede bron van vermoeidheid is de neiging om partijen te snel achter elkaar te spelen. Wanneer ik na een verlies meteen opnieuw begin, kan ik minder zorgvuldig nadenken en wordt de ervaring eerder een wedstrijd tegen mijn frustratie dan een plezierige schaaksessie. Mijn praktische advies is om vooraf een natuurlijke stop te kiezen: bijvoorbeeld stoppen zodra ik merk dat ik niet meer rustig naar het bord kijk. Dat is geen tekortkoming van de app, maar wel een belangrijk onderdeel van prettig gebruik.

De schaal van de spelersbasis maakt het product voor veel mensen herkenbaar: Lichess is meer dan een miljoen keer geïnstalleerd. Dat zegt op zichzelf niet dat iedere match ideaal voelt, maar het onderstreept wel dat dit geen onbekende niche-app is. De gemiddelde beoordeling is 3,9 uit 5, gebaseerd op ongeveer 15.000 beoordelingen; ik zou zo’n gemiddelde zien als context, niet als voorspelling van mijn eigen ervaring. Schaken is nu eenmaal persoonlijk: de ene gebruiker zoekt serieuze oefening, de andere een luchtig potje.

Hoe het zich verhoudt tot andere schaakapps

Vergeleken met een klassieke schaakapp die vooral als oefenbord of puzzelprogramma dient, ligt de aantrekkingskracht van Lichess voor mij in het gevoel dat ik een levende schaakomgeving binnenstap. Een offline schaakspel is handiger wanneer ik zonder verbinding wil spelen of liever alleen tegen een computer speel. Een app met sterk begeleide lessen kan beter passen wanneer ik stap voor stap de regels en basisstrategieën wil leren.

Lichess is vooral een logische keuze als ik zelf wil spelen en mijn ervaring geleidelijk wil uitbreiden. Het open karakter en de gratis toegang maken het aantrekkelijk voor spelers die niet willen betalen om te ontdekken of online schaken bij hen past. Maar gratis betekent niet dat het vanzelf de beste leermeester is. Als ik structurele uitleg nodig heb, kan een cursus of een lesgerichte app een betere aanvulling zijn. Als ik alleen met familie aan één apparaat wil spelen, is een eenvoudiger lokale optie misschien minder omslachtig.

Voor kinderen of absolute beginners hangt de geschiktheid vooral af van begeleiding en verwachtingen. De leeftijdsclassificatie is PEGI 3, maar dat betekent niet automatisch dat ieder kind zonder hulp de online omgeving of schaakkeuzes meteen begrijpt. Een ouder of ervaren speler kan helpen met de eerste stappen en met het kiezen van een passende manier om te spelen. De app zelf is het meest overtuigend wanneer de gebruiker al weet waarom hij of zij wil schaken.

Mijn oordeel: verdient het een vaste plek?

De huidige versie is 0.29.1 en de app is uitgebracht op 16 mei 2024. Voor mij zijn zulke gegevens vooral handig om te weten welke uitvoering ik voor me heb; mijn oordeel over blijvende waarde draait uiteindelijk om het dagelijks gebruik. Lichess verdient een plek op mijn telefoon wanneer ik graag terugkeer naar schaken, niet omdat ik elke dag een melding of nieuwe beloning nodig heb, maar omdat een partij op zichzelf genoeg uitdaging biedt.

Ik zou het aanraden aan spelers die een gratis, open schaakomgeving zoeken en bereid zijn hun eigen ritme te vinden. Het werkt goed voor korte speelmomenten, voor het hervatten van een oude hobby en voor wie online tegenstanders wil zonder eerst iets te kopen. Ik zou het minder snel aanraden aan iemand die een begeleide cursus, een verhaalgedreven spel of gegarandeerd ontspannen tijdverdrijf verwacht.

Mijn belangrijkste advies is om Lichess een eerlijke proef te geven met een eenvoudig doel: speel af en toe, let op één beslissing per partij en stop wanneer het nadenken niet meer prettig voelt. Zo merk je of de app waarde toevoegt na de eerste nieuwsgierigheid. Als de terugkerende aantrekkingskracht van schaken er voor jou is, kan dit een blijvende keuze zijn. Als je vooral door de nieuwigheid wordt aangetrokken, zal geen schaakapp die interesse voor je kunnen vasthouden.

Veelgestelde vragen over Lichess

Unknown